Zakład Gospodarki Wodnej i Ochrony Wód

Informacje o Zakładzie

Zakład Ochrony Wód i Gospodarki Wodami prowadzi badania naukowe limnologiczne i technologiczne, dotyczące:

  • oceny stanu jakości wód ekosystemów potamicznych i limnicznych w warunkach silnej antropopresji, z punktu widzenia ich ochrony i rekultywacji. W szczególności pod kątem współzależności pomiędzy stężeniem specjacyjnych form fosforu i wybranych metali a strukturą granulometryczną osadów dennych w antropogenicznych ekosystemach limnicznych,
  • problemu skażenia środowiska wodnego mikroplastikami, w szczególności pod kątem opracowania metod analitycznych oznaczania wybranych substancji wskaźnikowych do wykrywania tworzyw sztucznych w środowisku wodnym,
  • analizy ryzyka ekologicznego wynikającego z obecności specjacyjnych form metali i metaloidów w środowisku wodnym, w tym w osadach ściekowych, w warunkach antropopresji zróżnicowanej.

Historia Zakładu Gospodarki Wodnej i Ochrony Wód

Zespół

Maciej Kostecki
Kierownik zakładu
dr hab. inż.
+48 32 271 64 81 wew. 114
+48 607 053 500, +48 515 158 211
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Odnośnik do strony ORCID Odnośnik do strony PBN Odnośnik do strony Web of Science Odnośnik do strony Scopus
Czesława Rosik-Dulewska
prof. dr hab. inż., czl.rzeczywisty PAN
+48 32 271 64 81, wew. 211
+48 607 199 490
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Odnośnik do strony ORCID Odnośnik do strony PBN Odnośnik do strony Scopus
Michał Bodzek
prof. dr hab. inż.
+48 32 271 64 81, wew. 229
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Odnośnik do strony ORCID Odnośnik do strony PBN Odnośnik do strony Web of Science Odnośnik do strony Scopus
Malwina Tytła
dr inż.
+48 32 271 64 81, wew. 135
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Odnośnik do strony ORCID Odnośnik do strony PBN Odnośnik do strony ResearchGate Odnośnik do strony Web of Science Odnośnik do strony Scopus
Alina Pohl
mgr inż.
+48 32 271 64 81, wew. 256
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
Odnośnik do strony ORCID Odnośnik do strony PBN Odnośnik do strony ResearchGate Odnośnik do strony Scopus

Oferta zakładu

Zakład Ochrony Wód ofertę współpracy kieruje do Placówek Naukowych, Władz Samorządowych Miast i Gmin, Administratorów Scalonych Części Wód, zainteresowanych ochrona i poprawą stanu środowiska, w szczególności w zakresie:

  • współpracy naukowej nad rozwiązywaniem problemów funkcjonowania i inżynierii środowiska antropogenicznych ekosystemów wodnych, z uwzględnieniem problemu eutrofizacji, zanieczyszczenia metalami, substancjami organicznymi i tworzywami sztucznymi,
  • usług i współpracy w zakresie monitorowania stanu środowiska wodnego, wód płynących i stojących, w pełnym zakresie wskaźników jakości wody i osadów dennych związkami biogennymi, metalami, zanieczyszczeniami organicznymi (WWA, PCB), tworzywami sztucznymi,
  • opracowania koncepcji ochrony i wyboru metody rekultywacji oraz sposobu realizacji antropogenicznych zbiorników wodnych,
  • współpracy naukowej nad rozwiązywaniem problemów funkcjonowania komunalnych oczyszczalni ścieków, z uwzględnieniem problemu obecności metali oraz innych zanieczyszczeń w ściekach oraz powstających osadach,
  • operatów i pozwoleń wodnoprawnych.

 

 

Osiągnięcia Zakładu

Wyniki badań naukowych Zakładu Ochrony Wód i Gospodarki Wodami stały się podstawą praktycznego zastosowania w postaci:

  • Rekultywacji antropogenicznego jeziora Pławniowice metoda usuwania hypolimnionu (Rura Olszewskiego) – Urządzenie do rekultywacji – lewar upustowo-denny, działa nieprzerwanie od roku 2003. Skutkiem zastosowanego rozwiązania jest utrzymujący się bardzo dobry stan ekologiczny jeziora Pławniowickiego i czystość wody, dzięki czemu jezioro oraz jego otoczenie jest szczególnie atrakcyjnym obiektem rekreacyjnym. Ponadto, z racji wysokiej jakości wody, Władze Gminy Rudziniec rozważają zainstalowanie ujęcia brzegowego wody ze zbiornika do celów komunalnych.
  • Rekultywacja jeziora antropogenicznego Nako-Checho, metod dolomitowania. Po katastrofie ekologicznej, jaka miała miejsce w 1998 roku, polegającej na masowym śnięciu ryb, przeprowadzono badania, które wykazały zakwaszenie wody. Przyczyną silnego zakwaszenia wody były kwaśnie spływy z leśnej zlewni bezpośredniej, oraz kwaśne opady atmosferyczne. Zakwaszenie środowiska wodnego spowodowało acidemię, czyli upośledzenie pobierania tlenu przez skrzela ryb, co było przyczyna śnięcia. Do zbiornika wprowadzono 225 ton skały dolomitowej w postaci grysu o wymiarach około 3-5cm. Dolomitowanie spowodowało ustalenie pH wody jeziora na poziomie pH=7. Obecnie woda w jeziorze jest wysokiej czystości.
  • Rekultywacja zbiornika zaporowego Blachownia, metodą usuwania osadów dennych, realizowana od roku 2019. Usunięcie osadów dennych z „miejskiego” zbiornika zaporowego spowodowało jego pogłębienie, usunięcie zanieczyszczeń organicznych i metali, zwiększenie atrakcyjności rekreacyjnej zbiornika oraz przyległych obszarów miejskich miasta Blachownia.
  • Wieloletnie, prowadzone od 2002 roku, ciągłe, systematyczne badania zbiornika zaporowego Rybnik. Badania zbiornika, będącego elementem układu technologicznego, monitorujące stan zbiornika oraz zachodzące w nim procesy przemiany materii, pozwoliły uchwycić pogarszające się warunki tlenowe, zagrażające degradacją ekosystemu. Zleceniodawca – Elektrownia Rybnik – podjęł starania w celu rekultywacji zbiornika metodą usuwania hypolimnionu (Rura Olszewskiego) oraz rozważa możliwość zwiększenia intensywności antropomiksji, poprzez zastosowanie pompy obiegowej, wymuszającej ruch wody, poskutkuje jej natlenowaniem. Wdrożenie wyników badań znalazło wyraz w uruchomieniu Stacji Przygotowania Wody, na której metoda koagulacji usuwa się biomasę planktonu. Stanowi to ewenement, jako metoda usuwania z wody zbiornika zaporowego dużych ładunków metali ciężkich.
  • Przeprowadzono pierwsze i jedyne w historii istnienia Kanału Gliwickiego badania opisujące rodzaj i stopień zanieczyszczenia wody i osadów dennych. Ocena stopnia skażenia metalami ciężkimi, radioizotopami oraz substancjami organicznymi środowiska wodnego oraz osadów dennych systemu transportu wodnego Rzeka Kłodnica - Kanał Gliwicki, w aspekcie możliwości i sposobów utylizacji osadów dennych. (1999-2000).
  • Opracowanie koncepcji rekultywacji zbiorników zaporowych Hydrowęzła Rzeki Kłodnicy (Dzierżno Duże, Dzierżno Małe, Pławniowice – 140 mln m3, 1000ha). Koncepcję wraz ze szczegółami realizacji inwestycji przekazano Administratorowi Hydrowęzła tj. PP. Wody Polskie – RZGW Gliwice.
  • Podjęcie przez Radę Gminy Bierawa decyzji administracyjnych o rekultywacji wodnej wyrobiska popiaskowego Kopalni Piasku „Kotlarnia” i utworzeniu nowego zbiornika wodnego (1100 ha) w oparciu o wyniki badań i opracowanie (przez zespół pod moim kierownictwem) koncepcji rekultywacji wodnej,
  • Wyniki badań antropogenicznego zbiornika Paprocany (110Ha) - opublikowane w monografii Maciej Kostecki, Mariola Krodkiewska: Zbiornik Paprocany – Limnologia-Hydrobiologia, Prace i Studia IPIŚ PAN, Nr 65, 1-101 (2005) - stały się podstawą dla podjęcia zabiegów rekultywacyjno-ochronnych podejmowanych przez Władze Miasta Tychy,
  • Wyniki badań zbiornika Rybnickiego spowodowały uruchomienie tzw. Stacji Przygotowania Wody, dla uzupełniania układu chłodzącego Elektrowni „Rybnik”. Wykazano, że ten proces technologiczny stanowi metodę usuwania metali ciężkich z ekosystemów limnicznych,
  • „Zintegrowany system wspomagający zarządzaniem i ochroną zbiornika zaporowego” Nr umowy: POIG 01.01.02-24-078/09 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
  • Opracowanie warunków wielokierunkowego wykorzystania hydrodynamicznej dezintegracji w procesie dwustopniowej fermentacji osadów. R14 016 03, KBN 0594R0625/R/T02/2007/03, 2011.

W latach 2018-2020 pozyskano również 3 projekty naukowo – badawcze finansowane przez Narodowe Centrum Nauki oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Projekty

aktualne projekty prowadzone przez Zakład
Sposób wiązania metali w osadach ściekowych a ryzyko ekologiczne
Projekt NCN, SONATA15 (Nr.: 2019/35/D/ST10/02575) – w trakcie realizacji, zakończenie styczeń 2023

Kierownik: dr inż. Malwina Tytła

Projekt trwający
Forma chemiczna metali ciężkich w osadach ściekowych jako wskaźnik ryzyka ekologicznego
Projekt NCN, MINIATURA2 (Nr.: 2018/02/X/ST10/02130)

Kierownik: dr inż. Malwina Tytła

Projekt zakończony
Metale ciężkie w osadach ściekowych a ryzyko ekologiczne
Projekt przyznany przez Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska PAN, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (Nr.: DMN8)

Kierownik: dr inż. Malwina Tytła

Projekt zakończony
Zobacz wszystkie projekty

Współpraca

Publikacje

Kontakt

Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska Polskiej Akademii Nauk w Zabrzu

41-819 Zabrze, ul. M. Skłodowskiej-Curie 34
tel.: +48 32 271 64 81
tel.: +48 32 271 70 40
e-mail: ipis@ipispan.edu.pl
NIP: 648-000-67-20