Projekty

INSTYTUT PODSTAW INŻYNIERII ŚRODOWISKA

POLSKIEJ AKADEMII NAUK w Zabrzu

Najczęściej oglądane

Od stycznia 2010 r. Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska PAN uczestniczy w realizacji projektu Zintegrowany system wspomagający zarządzaniem i ochroną zbiornika zaporowego (ZiZOZap). Beneficjentem i koordynatorem projektu jest Uniwersytet Śląski w Katowicach działający w imieniu Konsorcjum Naukowego, w skład którego wchodzą Uniwersytet Śląski w Katowicach, Politechnika Krakowska, Instytut Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach oraz Instytut Podstaw Inżynierii Środowiska PAN w Zabrzu. Projekt dofinansowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka - POIG 01.01.02-24-078/09.

Obszarem badawczym projektu ZiZOZap jest Zbiornik Goczałkowicki, na którym interdyscyplinarne zespoły specjalistów przeprowadzają monitoring i analizy różnych elementów środowiska. Dane z badań warunków hydrologicznych, hydrogeologicznych i fizykochemicznych wody i osadów dennych oraz sparametryzowane wskaźniki ekologiczne i higieniczne odnoszące się do stanu flory i fauny oraz środowiska przyrodniczego wokół zbiornika zostaną zebrane w zintegrowane bazy danych.

 

Realizatorzy projektu rozpoznają jakie są główne problemy istotne dla optymalnego zarządzania zbiornikiem zaporowym, utworzą system informacyjny wraz z bazą danych. Na podstawie wyników badań i scenariuszy gospodarki wodnej opracują numeryczny model zbiornika zaporowego. Umożliwi on bieżącą ocenę stanu jakościowego i funkcjonalnego zbiornika oraz symulowanie i prognozowanie jego zmian.

Procedury, które zostaną opracowane na podstawie szczegółowych badań modelowych na Zbiorniku Zaporowym w Goczałkowicach będzie można wdrożyć na innych zbiornikach zaporowych w kraju, a także w państwach Unii Europejskiej. Zapewni to mocne ugruntowanie Nauki Polskiej w trójkącie wiedzy opartym na bazie nauka + technologia + innowacja oraz zabezpieczenie realizacji programów, których celem jest osiągnięcie rozwoju zrównoważonego przez wpływ na stabilność procesów przyrodniczych i równowagę ekologiczną.

W praktyce, system modeli zbiornika ma umożliwić przewidywanie zmian ilościowych i jakościowych zasobów wodnych, wpływających na procesy uzdatniania wody i minimalizację kosztów jej uzdatniania, a także prognozowanie żyzności wód oraz innych zmian w zbiorniku i w otaczających zbiornik ekosystemach.

Podjęte działania badawcze umożliwią w przyszłości uzyskanie dobrego stanu środowiska, a także uniknięcie ewentualnych wysokich kar z powodu niewykonania przyjętych zobowiązań unijnych przez instytucje zarządzające zbiornikami zaporowymi. Wypracowany uniwersalny system będzie służyć efektywniejszemu planowaniu i zarządzaniu eksploatacją zbiorników zaporowych, podejmowaniu racjonalnych decyzji tak, aby chronić potencjał ekologiczny zbiorników przy jednoczesnym utrzymaniu ich funkcji.

Wymiernymi korzyściami z realizacji projektu będą poprawa zasobów zbiornika jako źródła wody do picia dla Śląska; udoskonalenie ochrony przed skutkami powodzi i suszy oraz zachowanie stałego minimalnego odpływu wód ze zbiornika w warunkach suszy; ochrona wartości przyrodniczych i gospodarki rybackiej zbiornika. Przedstawione zostaną także możliwości wykorzystywania Zbiornika Goczałkowickiego dla rozwoju rekreacji.

 

Kontekst

Projekt dotyczy obszaru całego kraju, a także innych krajów europejskich o podobnym ukształtowaniu terenu i oddziaływaniach klimatycznych, szczególnie tych, które przyjęły prawne zobowiązania wynikające z zapisów Ramowej Dyrektywy Wodnej EU.

W świetle zapisów Ramowej Dyrektywy Wodnej, w krajach Unii Europejskiej konieczna jest intensyfikacja działań umożliwiających zrównoważone gospodarowanie zasobami wód w celu uzyskania ich dobrego stanu do 2015 roku. Dotyczy to także podlegających silnej antropopresji zbiorników zaporowych. Europejskie standardy zarządzania tymi akwenami wymagają zachowania dobrego potencjału ekologicznego zasobów wodnych i ekosystemów z nimi związanych, a także wykorzystania wód zbiorników zgodnie z ich funkcją gospodarczą i zapewnienia bezpieczeństwa budowli piętrzącej w warunkach zagrożeń naturalnych i technologicznych.

Projekt wiąże się z zapisami wszystkich międzynarodowych konwencji na temat zrównoważonego gospodarowania wodami jak „Berneńska” - o ochronie dzikiej fauny i flory oraz siedlisk naturalnych (1979); „Ptasia” 79/409/EEC - w sprawie ochrony dzikich ptaków (1979); czy „Siedliskowa” (tzw. FFH) 92/43/ECC - w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (1992).

Projekt ten spełnia istotne zapotrzebowanie na poprawę w zakresie zintegrowanego i zrównoważonego wykorzystania zasobów wodnych, uwzględnione w priorytetach badawczych obszaru badawczego „Środowisko i Rolnictwo” Krajowego Programu Badań i Prac Rozwojowych w takich działaniach jak:

  1. Wpływ zagospodarowania i użytkowania terenu na reżim hydrologiczny i jakość wody oraz wykorzystanie retencji glebowej i powierzchniowej w kształtowaniu zasobów wodnych;
  2. Gospodarowanie wodą na obszarach cennych przyrodniczo oraz działania dla przywrócenia lub poprawy ich walorów przyrodniczych;
  3. Rozwój systemów informacyjnych w zarządzaniu zasobami wodnymi.

Dodatkowych informacji o projekcie ZiZOZap udzielają:

  • prof. Paweł Migula, kierownik projektu, tel. 795495598, e-mail:
  • dr hab. Piotr Łaszczyca, kom. 795 495 579, e-mail:
  • dr Andrzej Woźnica, kom. 795 495 610, e-mail:
  • mgr inż. Wanda Jarosz, kom. 609 770 140, e-mail:

 

W ramach realizacji projektu pt.: "Zintegrowany system wspomagający zarządzaniem i ochroną zbiornika zaporowego" Instytut zakupił następujące wyposażenie:

  • Chromatograf gazowy model 2010, Shimadzu   (ECD),
  • Mineralizator mikrofalowy Microwave 3000, AntonPaar
  • Analizator BZT Oxitop, WTW
  • Analizator CHZT Nanocolor 500D + Vaoco 3, Macherey-Nagel
  • Ekstraktor próbek, E-816HE,  Buchi
  • Wyparka próżniowa, R-211, Buschi
  • Lodówka Bolarus

Nasza siedziba