Zakład Gospodarki Wodnej i Ochrony Wód

Osiągnięcia Zakładu

Wyniki badań naukowych Zakładu Ochrony Wód i Gospodarki Wodami stały się podstawą praktycznego zastosowania w postaci:

• Rekultywacji antropogenicznego jeziora Pławniowice metoda usuwania hypolimnionu (Rura Olszewskiego) – Urządzenie do rekultywacji – lewar upustowo-denny, działa nieprzerwanie od roku 2003. Skutkiem zastosowanego rozwiązania jest utrzymujący się bardzo dobry stan ekologiczny jeziora Pławniowickiego i czystość wody, dzięki czemu jezioro oraz jego otoczenie jest szczególnie atrakcyjnym obiektem rekreacyjnym. Ponadto, z racji wysokiej jakości wody, Władze Gminy Rudziniec rozważają zainstalowanie ujęcia brzegowego wody ze zbiornika do celów komunalnych.
• Rekultywacja jeziora antropogenicznego Nako-Checho, metod dolomitowania. Po katastrofie ekologicznej, jaka miała miejsce w 1998 roku, polegającej na masowym śnięciu ryb, przeprowadzono badania, które wykazały zakwaszenie wody. Przyczyną silnego zakwaszenia wody były kwaśnie spływy z leśnej zlewni bezpośredniej, oraz kwaśne opady atmosferyczne. Zakwaszenie środowiska wodnego spowodowało acidemię, czyli upośledzenie pobierania tlenu przez skrzela ryb, co było przyczyna śnięcia. Do zbiornika wprowadzono 225 ton skały dolomitowej w postaci grysu o wymiarach około 3-5cm. Dolomitowanie spowodowało ustalenie pH wody jeziora na poziomie pH=7. Obecnie woda w jeziorze jest wysokiej czystości.
• Rekultywacja zbiornika zaporowego Blachownia, metodą usuwania osadów dennych, realizowana od roku 2019. Usunięcie osadów dennych z „miejskiego” zbiornika zaporowego spowodowało jego pogłębienie, usunięcie zanieczyszczeń organicznych i metali, zwiększenie atrakcyjności rekreacyjnej zbiornika oraz przyległych obszarów miejskich miasta Blachownia.
• Wieloletnie, prowadzone od 2002 roku, ciągłe, systematyczne badania zbiornika zaporowego Rybnik. Badania zbiornika, będącego elementem układu technologicznego, monitorujące stan zbiornika oraz zachodzące w nim procesy przemiany materii, pozwoliły uchwycić pogarszające się warunki tlenowe, zagrażające degradacją ekosystemu. Zleceniodawca – Elektrownia Rybnik – podjęł starania w celu rekultywacji zbiornika metodą usuwania hypolimnionu (Rura Olszewskiego) oraz rozważa możliwość zwiększenia intensywności antropomiksji, poprzez zastosowanie pompy obiegowej, wymuszającej ruch wody, poskutkuje jej natlenowaniem. Wdrożenie wyników badań znalazło wyraz w uruchomieniu Stacji Przygotowania Wody, na której metoda koagulacji usuwa się biomasę planktonu. Stanowi to ewenement, jako metoda usuwania z wody zbiornika zaporowego dużych ładunków metali ciężkich.
• Przeprowadzono pierwsze i jedyne w historii istnienia Kanału Gliwickiego badania opisujące rodzaj i stopień zanieczyszczenia wody i osadów dennych. Ocena stopnia skażenia metalami ciężkimi, radioizotopami oraz substancjami organicznymi środowiska wodnego oraz osadów dennych systemu transportu wodnego Rzeka Kłodnica - Kanał Gliwicki, w aspekcie możliwości i sposobów utylizacji osadów dennych. (1999-2000).
• Opracowanie koncepcji rekultywacji zbiorników zaporowych Hydrowęzła Rzeki Kłodnicy (Dzierżno Duże, Dzierżno Małe, Pławniowice – 140 mln m3, 1000ha). Koncepcję wraz ze szczegółami realizacji inwestycji przekazano Administratorowi Hydrowęzła tj. PP. Wody Polskie – RZGW Gliwice.
• Podjęcie przez Radę Gminy Bierawa decyzji administracyjnych o rekultywacji wodnej wyrobiska popiaskowego Kopalni Piasku „Kotlarnia” i utworzeniu nowego zbiornika wodnego (1100 ha) w oparciu o wyniki badań i opracowanie (przez zespół pod moim kierownictwem) koncepcji rekultywacji wodnej,
• Wyniki badań antropogenicznego zbiornika Paprocany (110Ha) - opublikowane w monografii Maciej Kostecki, Mariola Krodkiewska: Zbiornik Paprocany – Limnologia-Hydrobiologia, Prace i Studia IPIŚ PAN, Nr 65, 1-101 (2005) - stały się podstawą dla podjęcia zabiegów rekultywacyjno-ochronnych podejmowanych przez Władze Miasta Tychy,
• Wyniki badań zbiornika Rybnickiego spowodowały uruchomienie tzw. Stacji Przygotowania Wody, dla uzupełniania układu chłodzącego Elektrowni „Rybnik”. Wykazano, że ten proces technologiczny stanowi metodę usuwania metali ciężkich z ekosystemów limnicznych,
• „Zintegrowany system wspomagający zarządzaniem i ochroną zbiornika zaporowego” Nr umowy: POIG 01.01.02-24-078/09 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
• Opracowanie warunków wielokierunkowego wykorzystania hydrodynamicznej dezintegracji w procesie dwustopniowej fermentacji osadów. R14 016 03, KBN 0594R0625/R/T02/2007/03, 2011.

W latach 2018-2020 pozyskano również 3 projekty naukowo – badawcze finansowane przez Narodowe Centrum Nauki oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.